Avrupa Konseyi: Türkiye’de işkence arttı
![](https://haber-baklan.com.tr/wp-content/uploads/2024/01/avrupa-konseyi-turkiyede-iskence-artti-LajeFV1q-780x470.jpg)
Avrupa Parlamenter Meclisi (PACE), Avrupa’daki bazı cezaevleri ve polis merkezlerinde sistematik işkence ve kötü muamelenin görüldüğünü ve Türkiye’nin de bu ülkeler arasında yer aldığını belirten karara oy verdi.
Karar, AKPM’nin Strazburg’da devam eden genel kurul toplantılarında oylamaya katılan 67 milletvekilinden 66’sının oyu alınarak kabul edilirken, bir üye çekimser kaldı. Oylamaya sadece AKPM Türkiye heyetinden DEM Partili Berdan Öztürk katıldı. Öztürk kararın lehinde oy kullandı.
Rusya, Azerbaycan, Türkiye…
Kararda, işkence ve kötü muamelenin Avrupa genelinde sona ermediği, hatta bazı ülkelerde sistematikleşme ve/veya yaygınlaşma eğiliminde olduğunun gözlemlendiği kaydedildi. Bu ülkelere örnek olarak Rusya, Azerbaycan ve Türkiye gösterilmektedir. Avrupa Konseyi’ne üye birçok ülkeden gözaltında kötü muameleye ilişkin şikâyetlerin geldiği belirtiliyor.
Türkiye’de olaylarda artış
Karar metninin Türkçe kısmında, resmi makamların “işkence ve kötü muameleye sıfır tolerans” beyanına rağmen “tutuklu ve cezaevlerinde işkence ve kötü muamelenin son yıllarda arttığı” ve bu durumun devam ettiği belirtildi. Türkiye’nin bu alanda geçmişte kaydettiği ilerlemeyi “geri planda bıraktı”. getiriliyor. Anayasa Mahkemesi’nin son yıllarda kötü muamele yasağına ilişkin aldığı kararların “tatmin edici” olduğu belirtilirken, diğer ulusal yargı organlarına da bu içtihatın uygulanması yönünde çağrıda bulunulduğu belirtildi.
İşkence raporunu kim hazırladı?
Kararın temelini oluşturan ayrıntılı rapor, Kıbrıslı Sosyal Demokrat parlamenter Constantinos Efstathiou tarafından hazırlandı. Raporda, Türkiye’de güvenlik güçlerinin özellikle barışçıl gösterilerin yakalanması, gözaltına alınması, sorgulanması ve dağıtılması sırasında uyguladığı işkence ve kötü muameleye ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) gündemine getirilen davaların kararları hatırlatılıyor. 1993-2011 döneminde ise bu kararların uygulanmasına ilişkin süreç Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne devredilmektedir. Gündemde olduğu belirtiliyor. AİHM’nin Abdullah Öcalan, Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş hakkındaki kararlarına atıf yapılıyor; “Avrupa Konseyi’nin bu dosyaları olası kötü muamele riskine karşı yakından izlemesi” talep ediliyor.
Avrupa İşkence ve Kötü Muamelenin Önlenmesi Komitesi’nin Türkiye raporları
Raporda ayrıca Avrupa Konseyi’nin bir organı olan Avrupa İşkence ve Kötü Muamelenin Önlenmesi Komitesi’nin (CPT) gözlem ve bulgularına da yer veriliyor. CPT’nin 2019 yılında Türkiye’deki bazı cezaevleri ve karakollara yaptığı ziyaretlere ilişkin 2020 yılında yayımlanan raporunda, güvenlik güçlerinin gözaltındaki bazı kişilere karşı “aşırı güç ve/veya fiziksel kötü muamele” kullandığına ilişkin tespitlerin yer aldığı bildirildi.
“Türkiye kaynaklı şikayetler 2017’den bu yana artıyor”
Türkiye kaynaklı işkence ve kötü muamele iddialarının 2017’den bu yana arttığına dikkat çeken AKPM, CPT’nin 15 Temmuz’dan sonra 2016, 2018 ve 2021 yıllarında Türkiye’deki bazı cezaevleri ve polis merkezlerine periyodik ziyaretler düzenlediğine ilişkin raporların yer aldığını bildirdi. Darbe girişimi henüz yayınlanmadı. CPT kurallarına göre bu ziyaretlere ilişkin raporların yayınlanabilmesi için ilgili ülke hükümetinin onayı gerekiyor.
AKPM raporunda özellikle CPT’nin Arnavutluk, Ermenistan, Bulgaristan, Hırvatistan, Kıbrıs, Yunanistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Macaristan, Moldova, Portekiz, Romanya, Sırbistan, Slovakya, Ukrayna’daki cezaevleri ve polis karakollarına gerçekleştirdiği kontrol ziyaretleri yer alıyor. , Bosna-Hersek ve İspanya. Polisteki sorgularda kötü muameleye maruz kaldıklarına dair şikayetlerin alındığı kaydedildi.
Üye ülkelere önlem almaya davet
Kabul edilen kararda, Avrupa Konseyi’ne üye devletlerden işkence ve kötü muameleye karşı etkin önlemler almaları isteniyor. Bu tedbirler arasında işkence ve kötü muamelenin orantılı ve caydırıcı cezayla birlikte belirli bir kabahat haline getirilmesi, bu kabahatlerden sorumlu olanların hesap vermesinin sağlanması, bu kabahatler için zaman aşımı uygulanmaması, aktif soruşturmaların yapılması, sorgulamaların videoya kaydedilmesi yer alıyor. işkence ve kötü muamele yoluyla elde edilen itirafların mahkemelere sunulması. Kamu önünde delil olarak kabul edilmemesi, polis ve cezaevlerinde işkence ve kötü muamelenin haberleştirilmesinin teşvik edilmesi ve ihbar edenlerin korunması, CPT raporlarının devletlerin izni olmadan yayınlanması.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3. maddesi işkenceyi, insanlık dışı veya aşağılayıcı muameleyi yasaklamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2023 yılında 46 üye ülke hakkında açıkladığı 1.014 (1014) kararın 345’inde 3. maddenin ihlal edildiğine karar verdi. AİHS’nin üçüncü maddesinin en çok ihlal edildiği ülkeler ise Rusya, Ukrayna ve Romanya oldu.